'De afspiegeling van een gebouw in het water, brengt, vooral wanneer hetzelve een witten gevel heeft en in een eenigzins grootschen stijl is opgetrokken, bij helder zonlicht, doorgaans een behagen indruk te weeg. Bijzonder gunstig draagt daartoe bij eene boschachtige partij, welke dan niet op te verren afstand van het gebouw verwijderd moet zijn.'
Met deze woorden formuleerde Chritsemeijer in 1837 de essentie wat de Stichtse Lustwarande in de 19e eeuw zo aantrekkelijk maakte voor bewoner en toeschouwer. De Stichtse Lustwarande was in het begin van de 20e eeuw det meest bezochte landstreek van Nederland.
We hebben geprobeerd iets van al die kwaliteiten weer zichtbaar te maken. Hieronder een overzicht van de belangrijkste landgoederen en buitenplaatsen die nu nog stralen in het gebied.
Aardenburg,
Driebergsestraatweg 5, Doorn
Beeklust
Utrechtseweg 84, Zeist. Beeklust is nu bekend als Bartimeus.
Beerschoten
Binnen de Stichtse Lustwarande is nog een landgoed dat de naam Beerschoten draagt. Het is het oudste informatiecentrum van Het Utrechts Landschap genaamd Paviljoen Beerschoten. Dit voormalige koetshuis van huize Beerschoten is ingericht als hét informatiecentrum voor de Stichtse Lustwarande. In het paviljoen kunt u een (vaste) tentoonstelling en een elf meter lange luchtfoto van de Lustwarande bezichtigen. In het omringende bos zijn enkele wandelingen uitgezet en voor kinderen is er een speurtocht. Op de bovenverdieping zijn wisselende tentoonstellingen ingericht en achter het paviljoen ligt de beeldentuin van Jits Bakker (rolstoeltoegankelijk). Openingstijden: Woensdag en zaterdag 13.30-16.30 uur. Zon- en feestdagen 11.00-16.30 uur. Adres: De Holle Bilt 6, 3732 HM De Bilt, Telefoon: 030 - 220 53 40, www.utrechtslandschap.nl
Beerschoten-Willinkshof
Een van de bekendste Lustwarande beelden is het koepeletje in het park Beerschoten-Willinkshof. Het park Beerschoten-Willinkshof hoorde oorspronkelijk bij het buitenhuis Beerschoten dat in 1850 is gebouwd. De laatste bewoner was de Amsterdamse bankier J.A. Willink. Bij het overlijden van de heer Willink kreeg de gemeente Driebergen het in handen als legaat, onder de voorwaarde dat het huis afgebroken zou worden en de tuin met het hertenkamp als openbare wandelplaats zou dienen. De Willinks hadden hun enig kind verloren en wilden blijkbaar dat met het uitsterven van de tak ook het huis ophield te bestaan. De aannemer die het huis zou slopen ontdekte een koperen dak onder de rieten kap. Met het geld dat hij met de verkoop van het koper verdiende, liet hij verderop in de richting van Zeist een herenhuis bouwen dat hij Nieuw- Beerschoten noemde. Op de plaatst van het oude huis Beerschoten verrees op verzoek van de familie Willink en in samenwerking met de gemeente Driebergen in 1889 deze koepel. De tuintempel is een ontwerp van de architect Posthumus Meyjes. De met leien gedekte koepel wordt bekroond met een beeld van de godin Flora. Een verkleinde versie van deze tempel staat ook op het huis van Nieuw-Beerschoten. Het park is openbaar.
Beukenrode
Beukenrodelaan 2, Doorn
Bloemenheuvel
Hoofdstraat 25, Driebergen. Dit gebouw dateert uit 1845. Tegenover het huis lag een landschapspark met heuvels en boomgroepen. Bij een verbreding van de provinciale weg werd de samenhang tussen huis en park verstoord.
De Breul
Driebergseweg 17, Zeist. Eerst was er een landschapspark waarin op een van de heuvels in 1828 een gebouw gebouwd werd. Er werd bewust open ruimte tussen het huis en de weg gelaten om vrij uitzicht te hebben. Over de vijver ligt een Romeinse brug.
De Brink
Utrechtseweg 82, Zeist. De Brink ligt in een landschappelijk park. Het huis kwam in 1856 tot stand. De ingang van het huis ligt aan de achterzijde zodat er een onbelemmerd zicht is vanuit de salons op de weg. Het parkbos kent verschillende zichten waaronder op weilanden.
Broekhuizen
Broekhuizerlaan 4 Leersum. Huis Broekhuizen is in 1794 gebouwd in opdracht van de Utrechtse regent Cornelis Jan van Nellesteyn op de plaats van een vervallen landgoed. Het is geheel in classicistische stijl opgetrokken door de architect J. Berckman. Nog tijdens de bouw is het ontwerp veranderd en het huis aanzienlijk vergroot wat heeft geresulteerd in een bijzonder, bijna on-Nederlands uiterlijk, met een indrukwekkende dubbele ronde buitentrap en een gevelpartij met Ionische zuilen. Het park is als een van de eerste in het gebied in landschapsstijl aangelegd, ontworpen door de Duitse hovenier J.G. Michael en zijn schoonzoon J.D. Zocher, compleet met oranjerie en Wandelen De rondwandeling over het mindervalidepad begint bij het toegangshek van het landgoed. Aan het eind van de Broekhuizerlaan. Hier zijn links van het hek een paar parkeerplaatsen gerealiseerd. Voor overige mindervalidepaden: www.natuurzonderdrempels.nl Groeten uit de provincie Utrecht hertenkamp. Eén van de zichtlijnen vanaf het huis was richting de Donderberg waar in 1818 een graftombe voor de familie is aangelegd, ontworpen door J.D. Zocher jr in de vorm van een klassieke tempel.
Doornveld
Driebergsestraatweg 27, Doorn
Drieburg
Hoofdstraat 252, Driebergen. Het huis is in 1888 gebouwd in neorenaissancestijl. Het huis is als kantoor in gebruik.
De Horst
Hoofdstraat 211, Driebergen. De kern van het landgoed de Horst is in 1835 tot stand gekomen. Naast het huis werd een landschapspark aangelegd. Momenteel is het een ontmoetingsplaats voor mensen en organisaties. Link naar Landgoed De Horst
Houdringe
Holle Bilt 22, De Bilt. Houdringe was in de 16e eeuw een uithof van het klooster Oostbroek. De boerderij werd in 1779 vervangen door een monumentaal huis.
Huis Doorn
Langbroekerweg 10, Doorn. Huis Doorn dankt zijn bekendheid aan de laatste bewoner de Duitse keizer Wilhelm II, die met 59 treinwagins van Potsdam naar Doorn verhuisde. Huis Doorn is voor publiek toegankelijk. Link naar Huis Doorn
Hydepark
Driebergssestraatweg 50, Doorn. Het huis en het terrein van Hydepark (spreek uit Heidepark) werd in 1885 door de Amsterdamse bankier H.M.J. van Loon gekocht om er een veel groter huis voor in de plaats te laten bouwen door de architect Jean Nicolas Landré. Ook werd er op het terrein een aantal bijgebouwen neergezet, zoals een boerderij, portierswoningen, een tuinderwoning, een oranjerie, een villa en een watertoren. De moestuin bestond uit een ommuurde tuin met bloembedden, een stookhuisje en diverse kassen. Hiervan zijn een palmen- en vijgenkas, zij het vervallen, nog aanwezig. De tuinen en het huis zelf waren dusdanig geproportioneerd dat het voor de Stichtse Lustwarande ongekend groot was; de voorgevel van het huis was 42 meter breed en er waren 80 slaapkamers. Het tuinontwerp is van de hand van H. Copijn, die ook meerdere tuinen in het gebied van de Stichtse Lustwarande heeft aangelegd. Het oorspronkelijke ontwerp is nog goed terug te zien in het park. Het huis en het park raakten in de loop van de 19de eeuw in verval en het huis zelf brandde in 1942 volledig af. Link naar Hydepark
Joog Beek en Roijen
Driebergseweg 1, Zeist. Het is een buitenplaats met een groot park.
Kasteel Amerongen
Een van de projecten gerelateerd aan kasteel Amerongen is de verplaatsing en de restauratie van de molen ‘Maallust’ in Amerongen. De molen is gebouwd in 1830 als vervanging van een oudere molen die een onderdeel was van de kasteelbezittingen van kasteel Amerongen. Bij het project is de molen op een prominentere plaats op het kruispunt gezet zodat een nieuwe zichtlijn is ontstaan en het voormalige molenterrein ruimte biedt voor woningbouw. Initaiefnemer is de Gemeente Utrechtse Heuvelrug. Link naar Kasteel Amerongen
Kraaybeek
Landgoed Kraaybeek in Driebergen is nu een plek waar bejaarden wonen. Link naar Landgoed Kraaybeek Lindenhorst Hoofdstraat 258, Driebergen.
Ma Retraite
Utrechtseweg 67, Zeist is in 1896 gebouwd in de Italiaanse en Franse barok- en renaissancesstijl. Na een brand in 1976 is het gebouw in 1988 vrijwel geheel opnieuw gebouwd waarbij alleen de voorgevel nog in oorspronkelijke stijl verkeert.
Molenbosch
Driebergeseweg 7, Zeist. Het gebouw is in 1852 gebouwd.
Nieuw Beerschoten
Driebergseweg 14, Zeist. In 1889 werd dit huis gebouwd op de plek waar eerst Beerschoten-Wiilinkshof gevestigd was.
Nieuweroord
Utrechtseweg 64, Zeist. Het huis nu bekend als Lenteleven werd gebouwd in 1841. Het huis is nu in haden van restauratiemaatschappij Schakel en Schrale.
Oostbroek
Bunnikseweg 39, De Bilt. In 1122 werd op die plaats een klosster opgricht. Het huidige huis stamt uit 1887, gebouwd in de neorenaissancestijl. Momenteel is het Utrechts Landschap er gehuisvest.
Sandwijck
Utrechtseweg 305, De Bilt. Was oorspronkelijk een boerderij van het klooster Oostbroek en rond 1770 vervangen door een bakstenen buitenplaats.
Reehorst
In landgoed de Reehorst is het cultuur- en congrescentrum, Antropia gevestigd. Link naar Landgoed de Reehorst en Stichting de wedekeringheid
Schaerweijde
Utrechtseweg 75, Zeist. De kern van het huis dateert uit 1859. Het huis beschikte over uitgestrekte gronden en een park in landschapsstijl met een slingervijver en een achtkantige theekoepel. Momenteel dient het als kantoor en is er van het uitgebreidde terrein vrijwel niets meer overgebeleven.
Slot Zeist
Het Slot Zeist is de voornaamste en meest pretentieuze buitenplaast van de Stichtse Lustwarande. Gesticht in 1686 doorWillem Adriaan van Nassau Odijk, neef van Koning-stadhouder Willem III. De tuinaanleg is in Franse stijl. De nazaten van Willem Adriaan konden de kosten voor het onderhoud niet opbrengen en verkochten het in 1745 aan de Evangelische Broedergemeente of Hernnhutters. In 1830 werd Jan Elias Huydecoper eigenaar. Hij liet het huis ingrijpend veranderen. In 1924 verkocht de laatse particulier eigenaar het aan de gemeente Zeist. Deze liet de 17e eeuwse elementen weer naar voren komen in een grote restauratie tussen 1960 en 1968. Slot Zeist is in de race voor een nominatie op de werelederfgoederenlijst van Unesco. Link naar Slot Zeist
Sluishoef
Utrechtseweg 315, De Bilt.
Sparrendaal
Hoofdstraat 89, Driebergen. In 1754 is Spar en Dal gebouwd in de symmetriche stijl. Rond het huis kwam een rechtlijnig park tot stand. Rond 1950 kwam het in bezit van de gemeente Driebergen. In 2000 werd het overgedragen aan de vereniging Hendrick de Keyser.
Sparrenheuvel
Driebergseweg3, Zeist. Deze buitenplaats dateert uit 1824 en is gebouwd in neoclassicitische stijl. Sinds 1978 is er de Vereniging van Nederlandse Ziekenfondsen gevestigd.
Veldzigt
Hoofdstraat 242, Driebergen. In 1848 verrees Veldzigt als logeergebouw van De Horst.
Vollenhoven
Landgoed Vollenhoven, Utrechtseweg 59 in De Bilt was eveneens een uithof van het klooster Oostbroek. Het huis kreeg rond 1800 de vorm die het nu heeft. Link naar Landgoed Vollenhoven in de Bilt
Wulperhorst
Landgoed de Wulperhorst in Zeist wordt bewoond door de bekende pianist Wibi Soeriyadi.
Zuylestein
Rijksstraatweg, Leersum. Landgoed Zuylestein is een van de weinige voorbeelden in Nederland waar een vrijwel intact bewaard gebleven geometrisch lanenstelsel uit de Hollandse renaissance te onderscheiden is. De symetrische aanleg is kenmerkend voor de 17de - eeuwse formele stijl. Met een bijdrage van de provincie Utrecht is de oorspronkelijke structuur van het park weer hersteld. Ongeveer negenhonderd nieuwe beuken en eiken werden langs de historische lanen geplant om het geometrisch patroon van het park te versterken. Bestaande laanbomen werden gesnoeid en de paden voorzien van een nieuwe laag. Het project is uitvoerd in samenwerking met de eigenaar van het landgoed Zuylestein en Staatsbosbeheer. Landgoed Zuylestein ligt tussen Leersum en Amerongen en is toegankelijk voor publiek en evenementen. Link naar Landgoed Zuylestein Tip: Café-Restaurant Buitenlust